• CZECHOWICE-DZIEDZICE
  • Obradowało XVIII Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich
  • BUCZKOWICE
  • PORĄBKA
  • SZCZYRK
  • JAWORZE
  • JASIENICA
  • KOZY
  • WILAMOWICE
  • WILKOWICE
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • Londzin
  • „Święto słowa” w Pałacu Czeczów w Kozach rozstrzygnięte!
  • Wyjątkowy koncert laureatów SAGA podczas Święta Powiatu Bielskiego!
  • Królowały potrawy wielkanocne!
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4

.… Z PERSPEKTYWY 15 LAT –

19 Lis 2013

Z Wiceprzewodniczącym Związku Powiatów Polskich, Przewodniczącym Konwentu Starostów Województwa Śląskiego, Starostą Bielskim ANDRZEJEM PŁONKĄ rozmawia Jarosław Jesionka

Przed piętnastu laty w ramach przeprowadzonej reformy administracyjnej udało się zbudować nową jakość i stworzyć nową wspólnotę obywatelską – czyli powiaty.

Tak, słusznie zauważył profesor Stępień - w przestrzeni pomiędzy władzą centralną i obywatelami dało to nową jakość, a twórca tej reformy świętej pamięci profesor Kulesza mawiał, że powstanie, a właściwie odtworzenie historycznej struktury samorządu powiatowego jest dopełnieniem idei „małych ojczyzn”, w których lokalna społeczność stała się podmiotem, a nie przedmiotem bieżącej polityki. Osobiście zgadzam się z opinią byłego premiera Jerzego Buzka – orędownika powiatów wyposażonych w coraz większe możliwości i kompetencje, że nie należy zatrzymywać się w połowie drogi, a koniecznie trzeba wyposażyć samorządy powiatowe "w szczególne możliwości rozwojowe", co umożliwi tworzenie przedsięwzięć prorozwojowych, czy gospodarczych. Przyniesie to wymierne korzyści przede wszystkim dla mieszkańców powiatu.

Jakie zadania stanęły przed nowopowstałymi powiatami?

Powiaty miały trzy zadania do zrealizowania. Po pierwsze, lepsze spożytkowanie naszych wspólnych pieniędzy oddanych do dyspozycji gmin, powiatów i województw. Chodziło o to, żeby w powiatach skupiały się najważniejsze zadania stojące przed lokalną społecznością. Po drugie, chodziło o uzyskanie wpływu mieszkańców na warunki życia w ich miejscowościach i na terytorium ich małej ojczyzny. Po trzecie, zależało na usprawnieniu działania administracji.
Można w tym momencie śmiało postawić trzy pytania: czy ówczesne zamierzenia rządu się sprawdziły? czy sprawdziły się powiaty? czy spełniły się nasze marzenia z tym związane? Premier Buzek na te trzy pytania w Sejmie na konferencji z okazji 15 lat powiatów odpowiedział trzy raz TAK.

Nasuwa się pytanie co dalej? Czy musimy modernizować polskie samorządy?

Modernizacja wymaga przeglądu absolutnie wszystkiego, a zwłaszcza powinniśmy wrócić do założeń i ducha reformy sprzed piętnastu lat. Wiele elementów, które wtedy wprowadzono, zostało wycofanych. Przypomnę jedynie wycofanie się z reformy służby zdrowia, która już zaczęła się układać na poziomie regionalnym, a nawet lokalnym. Można też wspomnieć wycofanie się z reformy edukacji, która została po prostu przerwana. Reformy przerywane lub niszczone burzą całkowicie porządek społeczny oraz zaufanie do władzy. Wielkiej odwagi wymaga od nas dziś powiedzenie, że to, co wypaczono w okresie kolejnych lat po wprowadzeniu reformy, musi powrócić na właściwe tory. Musimy nad tym pracować. Nie oznacza to konieczności wywrócenia wszystkiego. System jest stabilny, ale trzeba go modernizować. To nie ma być rewolucja, ale stopniowa ewolucja.

To od czego należy rozpocząć?

Niezbędne są pilne prace nad standardami wykonywania zadań publicznych prowadzonych przez samorząd. Będzie to powiązane z poziomem dofinansowania. Dopiero bowiem takie podejście pozwoli zachować równowagę pomiędzy skalą zadań i ich finansowaniem. Np. aby przeciwdziałać wyhamowaniu inwestycyjnemu na drogach po 2014 r. mającemu negatywny wpływ na dostępność komunikacyjną poza metropoliami postulujemy stworzenie mechanizmów gwarantujących uzyskanie przez sektor samorządowy wsparcia w kwocie nie mniejszej niż ponoszony przez nie podatek od towarów i usług naliczany w odniesieniu do realizowanych inwestycji. Na ten cel proponujemy także, abyśmy mieli udział w części dochodów z lasów państwowych, czy poprzez zmianę w zakresie Prawa ochrony środowiska i uruchomienie tzw. dedykowanej linii wsparcia z przeznaczeniem na modernizację sieci dróg powiatowych. Istnieje pilna potrzeba powrotu do zmiany struktury dochodów – czyli decentralizacji finansów publicznych. Dotychczas decentralizacja obejmuje biedę i niedochodowe części budżetu państwa.

Konieczne jest wzmocnienie podstaw majątkowych działania samorządu.

Przypominam, że głównym celem ustawy z 2001 r. było dofinansowanie powiatów, niestety przyjętą już Ustawę zakwestionował Prezydent Kwaśniewski. Nie chodziło ani o gminy, ani o województwa, tylko właśnie o powiaty. Łatwo dziś powiedzieć, że likwidujemy powiaty, skoro przez piętnaście lat nie miały one pieniędzy. Ta kwestia łączy się również z ciągle dyskutowaną liczbą powiatów. Doskonale wiemy, że w tych sprawach powinny decydować nie tylko kwestie finansowe. Stabilizacja finansowa nie powinna wyłącznie rozstrzygać, czy powiat jest słaby czy silny. Trzeba uwzględnić także uwarunkowania i względy społeczne, doskonale wypełniane przez powiaty w ciągu ostatnich piętnastu lat, mimo że często powiaty miały znaczne problemy finansowe. Czyli POWIATY zdecydowanie TAK, o ewentualnym ich łączeniu można dyskutować, ale za obopólną zgodą powiatów.

Czy należy zatem modernizować zadania ustrojowe samorządu?

Pamiętajmy, że pozbawiliśmy samorząd powiatowy władztwa nad policją. Dla posterunków powiatowych był to w pewnym momencie silny cios. Zdobyliśmy przez piętnaście lat doświadczenia na temat zarządzania w sytuacjach kryzysowych. Powiaty np. przy powodziach sprawdziły się wyjątkowo dobrze. Niewątpliwie istnieje dziś potrzeba powrotu do tamtych rozwiązań. Czyli mówiąc zdecydowanie: powrót na szczebel powiatów policji, straży, inspekcji i innych służb.

Często mówi się ostatnio o partnerstwie publicznoprywatnym.

Nie jesteśmy w stanie wykorzystać wielkich możliwości rozwojowych naszego kraju, jeśli nie uruchomimy tego rozwiązania na szeroką skalę. Uruchamialiśmy sześć lat temu Centrum Partnerstwa PublicznoPrywatnego, wykonujemy wiele działań w tej dziedzinie, ale nadal nie posuwamy się do przodu. Należy zaufać samorządom i należy zaufać prywatnym przedsiębiorcom. Wykorzystując taką bazę, możemy stworzyć zupełnie inny obraz inwestycji w naszym kraju. Dobrym przykładem w powiecie bielskim jest funkcjonujący w Kaniowie PARK TECHNNIKI LOTNICZEJ.

Jak na poziomie powiatowym wykorzystywane były fundusze europejskie.

Na początku funkcjonowania powiatów miały one do dyspozycji około 600 mln zł w skali kraju na sfinansowanie inwestycji. Nie obejmowało to powiatów grodzkich, czyli 65 miast. Jeśli uwzględnimy inflację, to w dzisiejszych warunkach byłoby to nie więcej niż 1 mld zł. Dziś na poziomie powiatów ziemskich, inwestujemy rocznie 5–6 mld zł. Samorządy powiatowe kilkakrotnie zwiększyły zdolność inwestycyjną, nie posiadając nawet bardzo szerokiego dostępu do funduszy unijnych, choćby takiego, jaki mają inne szczeble samorządu. Krótko mówiąc samorządy powiatowe umiały pozyskiwać i dobrze wykorzystywać środki unijne.

Na koniec – z perspektywy minionych 15 lat - i parząc do przodu w perspektywie 15 - u lat - co jest najważniejsze do zrobienia?

Jednym z podstawowych atrybutów samorządu lokalnego jest władztwo podatkowe. W obecnym stanie prawnym powiaty nie mają żadnych uprawnień o takim charakterze. W docelowym systemie naszych dochodów w wyłącznej gestii powinny znaleźć się także wszystkie podatki bezpośrednie, włącznie z podatkami od osób fizycznych i prawnych. Poprawiło by to niedoszacowane dochody powiatów.
W zakresie subwencji oświatowej proponujemy zmianę porządkową ale ważną: ograniczyć wysokość rezerwy do poziomu 0,1 – 0,2 procenta, gdyż dotychczasowe rozwiązanie nie promuje szkół oszczędzających albo inwestujących. Mocno postulujemy odtworzenie szkolnictwa zawodowego poprzez zapewnienie odpowiednich środków finansowych umożliwiających tworzenie warsztatów wyposażonych w nowoczesny sprzęt oraz zatrudnienie profesjonalnych nauczycieli zawodu – mówiąc krótko – należy podnieść wagę odpowiadającej szkolnictwu zawodowemu w algorytmie naliczania subwencji oświatowej.
Co do funkcjonowania domów pomocy społecznej to poprawienie ich finansów powinno nastąpić przez przyznanie powiatom subwencji na zadania z zakresu pomocy społecznej, wyliczanej na podstawie algorytmu: liczba pensjonariuszy razy średni, faktyczny koszt pobytu. Podstawą do wyliczenia subwencji musiała by być suma dzisiejszych dotacji POWIĘKSZONA o co najmniej 25 %, gdyż trzeba ratować wiele DPS – ów w których niedostatki przekładają się na jakość świadczeń. Jest to o tyle ważne, że inny kierunek finansowania nie ma sensu, gdyż są w Polsce powiaty bez DPS – ów, są takie co mają jeden DPS, a rekordziści mają 13 DPS – ów.
Polska nie ma strategii ochrony zdrowia. Dzisiaj nikt nie wie jak będzie wyglądał system publicznej ochrony zdrowia w perspektywie 20 – 30 letniej. Dlatego postulujemy w perspektywie długoterminowej m. in. wprowadzić możliwość ubezpieczeń dodatkowych, podnieść poziom wpływów środków ze składki zdrowotnej poprzez wprowadzenie zmian dotyczących ubezpieczenia rolników i przedsiębiorców. A w perspektywie krótkoterminowej: wydłużyć okres kontraktowania świadczeń do minimum 5 lat, jednoznaczne wskazanie w przepisach ustawy, że samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej mogą prowadzić działalność gospodarczą oraz zwiększenie nakładów na procedury jednodniowe i zlikwidowanie zakazu łączenia przez świadczeniobiorcę procedur jednodniowych i ostrych.
To dobrze byłoby zrobić dosyć szybko, na może nieco lepsze następne 15 lat.

Dziękuję za rozmowę

 

 

{rokbox title=|.… Z PERSPEKTYWY 15 LAT –  :: Powiat Bielski| album=|myalbum|}images/2013/zperspektyw15lat/*.jpg{/rokbox}